Boyacá tiene 123 municipios con guía de acuaponía en AFOOD. Por la altura de su cabecera, 4 están en tierra caliente, 32 en clima templado, 73 en clima frío y 14 en clima muy frío. Eso define el pez: tilapia o cachama donde hace calor y trucha arcoíris donde hace frío.
Cada municipio tiene su propia guía con la altura, el piso térmico del IDEAM, el pez y los cultivos que mejor se adaptan. Abajo están todos, con el dato que más pesa al diseñar un sistema: qué tan caliente o frío es el lugar.
Pisos térmicos de Boyacá y el pez que conviene
| Piso térmico (IDEAM) | Altura | Temperatura media | Municipios | Pez recomendado |
|---|---|---|---|---|
| Cálido | menos de 800 m | más de 24 °C | 4 | Tilapia o cachama |
| Templado | 800 a 1.800 m | 18 a 24 °C | 32 | Tilapia o cachama, con el agua protegida del frío |
| Frío | 1.800 a 2.800 m | 12 a 18 °C | 73 | Trucha arcoíris |
| Muy frío | 2.800 a 3.500 m | 6 a 12 °C | 14 | Trucha arcoíris, con invernadero |
Municipios de Boyacá: altura, clima y pez
| Municipio | Altura aprox. | Piso térmico | Pez recomendado |
|---|---|---|---|
| Almeida | 1.920 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Aquitania | 3.040 m | Muy frío | Trucha arcoíris, con invernadero |
| Arcabuco | 2.560 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Belén | 2.640 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Berbeo | 1.340 m | Templado | Tilapia o cachama, con el agua protegida del frío |
| Betéitiva | 2.590 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Boavita | 2.170 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Boyacá | 2.410 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Briceño | 1.360 m | Templado | Tilapia o cachama, con el agua protegida del frío |
| Buenavista | 2.180 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Busbanzá | 2.470 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Caldas | 2.660 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Campohermoso | 1.100 m | Templado | Tilapia o cachama, con el agua protegida del frío |
| Cerinza | 2.720 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Chinavita | 1.760 m | Templado | Tilapia o cachama, con el agua protegida del frío |
| Chiquinquirá | 2.550 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Chíquiza | 2.960 m | Muy frío | Trucha arcoíris, con invernadero |
| Chiscas | 2.360 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Chita | 2.950 m | Muy frío | Trucha arcoíris, con invernadero |
| Chitaraque | 1.580 m | Templado | Tilapia o cachama, con el agua protegida del frío |
| Chivatá | 2.910 m | Muy frío | Trucha arcoíris, con invernadero |
| Chivor | 1.820 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Ciénega | 2.460 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Cómbita | 2.820 m | Muy frío | Trucha arcoíris, con invernadero |
| Coper | 970 m | Templado | Tilapia o cachama, con el agua protegida del frío |
| Corrales | 2.390 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Covarachía | 2.320 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Cubará | 360 m | Cálido | Tilapia o cachama |
| Cucaita | 2.630 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Cuítiva | 2.720 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Duitama | 2.530 m | Frío | Trucha arcoíris |
| El Cocuy | 2.710 m | Frío | Trucha arcoíris |
| El Espino | 2.130 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Firavitoba | 2.490 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Floresta | 2.510 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Gachantivá | 2.380 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Gámeza | 2.740 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Garagoa | 1.650 m | Templado | Tilapia o cachama, con el agua protegida del frío |
| Guacamayas | 2.190 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Guateque | 1.820 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Guayatá | 1.700 m | Templado | Tilapia o cachama, con el agua protegida del frío |
| Güicán | 2.870 m | Muy frío | Trucha arcoíris, con invernadero |
| Iza | 2.530 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Jenesano | 2.080 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Jericó | 3.080 m | Muy frío | Trucha arcoíris, con invernadero |
| La Capilla | 1.760 m | Templado | Tilapia o cachama, con el agua protegida del frío |
| La Uvita | 2.370 m | Frío | Trucha arcoíris |
| La Victoria | 1.470 m | Templado | Tilapia o cachama, con el agua protegida del frío |
| Labranzagrande | 1.110 m | Templado | Tilapia o cachama, con el agua protegida del frío |
| Macanal | 1.670 m | Templado | Tilapia o cachama, con el agua protegida del frío |
| Maripí | 1.260 m | Templado | Tilapia o cachama, con el agua protegida del frío |
| Miraflores | 1.510 m | Templado | Tilapia o cachama, con el agua protegida del frío |
| Mongua | 2.960 m | Muy frío | Trucha arcoíris, con invernadero |
| Monguí | 2.900 m | Muy frío | Trucha arcoíris, con invernadero |
| Moniquirá | 1.670 m | Templado | Tilapia o cachama, con el agua protegida del frío |
| Motavita | 2.900 m | Muy frío | Trucha arcoíris, con invernadero |
| Muzo | 840 m | Templado | Tilapia o cachama, con el agua protegida del frío |
| Nobsa | 2.500 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Nuevo Colón | 2.480 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Oicatá | 2.710 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Otanche | 1.040 m | Templado | Tilapia o cachama, con el agua protegida del frío |
| Pachavita | 1.980 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Páez | 1.280 m | Templado | Tilapia o cachama, con el agua protegida del frío |
| Paipa | 2.510 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Pajarito | 800 m | Templado | Tilapia o cachama, con el agua protegida del frío |
| Panqueba | 2.230 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Pauna | 1.130 m | Templado | Tilapia o cachama, con el agua protegida del frío |
| Paya | 980 m | Templado | Tilapia o cachama, con el agua protegida del frío |
| Paz del Río | 2.220 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Pesca | 2.620 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Pisba | 1.480 m | Templado | Tilapia o cachama, con el agua protegida del frío |
| Puerto Boyacá | 150 m | Cálido | Tilapia o cachama |
| Quípama | 1.240 m | Templado | Tilapia o cachama, con el agua protegida del frío |
| Ramiriquí | 2.320 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Ráquira | 2.150 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Rondón | 2.120 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Saboyá | 2.620 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Sáchica | 2.150 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Samacá | 2.600 m | Frío | Trucha arcoíris |
| San Eduardo | 1.720 m | Templado | Tilapia o cachama, con el agua protegida del frío |
| San José de Pare | 1.490 m | Templado | Tilapia o cachama, con el agua protegida del frío |
| San Luis de Gaceno | 390 m | Cálido | Tilapia o cachama |
| San Mateo | 2.220 m | Frío | Trucha arcoíris |
| San Miguel de Sema | 2.600 m | Frío | Trucha arcoíris |
| San Pablo de Borbur | 680 m | Cálido | Tilapia o cachama |
| Santa María | 820 m | Templado | Tilapia o cachama, con el agua protegida del frío |
| Santa Rosa de Viterbo | 2.750 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Santa Sofía | 2.370 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Santana | 1.600 m | Templado | Tilapia o cachama, con el agua protegida del frío |
| Sativanorte | 2.620 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Sativasur | 2.610 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Siachoque | 2.760 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Soatá | 1.990 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Socha | 2.670 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Socotá | 2.370 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Sogamoso | 2.490 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Somondoco | 1.660 m | Templado | Tilapia o cachama, con el agua protegida del frío |
| Sora | 2.670 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Soracá | 2.800 m | Muy frío | Trucha arcoíris, con invernadero |
| Sotaquirá | 2.670 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Susacón | 2.480 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Sutamarchán | 2.100 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Sutatenza | 1.940 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Tasco | 2.530 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Tenza | 1.560 m | Templado | Tilapia o cachama, con el agua protegida del frío |
| Tibaná | 2.090 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Tibasosa | 2.520 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Tinjacá | 2.120 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Tipacoque | 1.880 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Toca | 2.750 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Togüí | 1.660 m | Templado | Tilapia o cachama, con el agua protegida del frío |
| Tópaga | 2.900 m | Muy frío | Trucha arcoíris, con invernadero |
| Tota | 2.860 m | Muy frío | Trucha arcoíris, con invernadero |
| Tunja | 2.700 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Tununguá | 1.270 m | Templado | Tilapia o cachama, con el agua protegida del frío |
| Turmequé | 2.360 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Tuta | 2.550 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Tutazá | 2.880 m | Muy frío | Trucha arcoíris, con invernadero |
| Úmbita | 2.490 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Ventaquemada | 2.650 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Villa de Leyva | 2.140 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Viracachá | 2.530 m | Frío | Trucha arcoíris |
| Zetaquirá | 1.680 m | Templado | Tilapia o cachama, con el agua protegida del frío |
Cómo elegir el sistema en Boyacá
Primero mira el piso térmico de tu municipio: define el pez y si necesitas invernadero o sombra. Después elige el tamaño según cuánto quieres producir; los precios de referencia están en cuánto cuesta un sistema de acuaponía en Colombia. Para comparar especies, lee tilapia, cachama y trucha en acuaponía, y para las plantas, plantas para acuaponía.
Preguntas frecuentes sobre acuaponía en Boyacá
¿Qué pez conviene para acuaponía en Boyacá?
Depende de la altura del municipio. Donde hace calor (36 municipios en clima cálido o templado) conviene tilapia o cachama; donde hace frío (87 municipios en clima frío o muy frío), la trucha arcoíris, que necesita agua de 10 a 18 °C.
¿Cuáles son los municipios más altos y más bajos de Boyacá?
Por la altura de la cabecera, los más altos son Jericó (3.080 m), Aquitania (3.040 m) y Chíquiza (2.960 m). Los más bajos son Puerto Boyacá (150 m), Cubará (360 m) y San Luis de Gaceno (390 m).
¿Cuánto cuesta un sistema de acuaponía en Boyacá?
Depende del tamaño. Los precios de referencia de AFOOD en Colombia están en nuestro estudio de precios; el transporte y la instalación se cotizan según la distancia.
¿AFOOD instala sistemas de acuaponía en Boyacá?
Sí. AFOOD tiene su sede en Villavicencio (Meta) e instala sistemas en toda Colombia, incluido Boyacá. Puedes cotizar por WhatsApp.
Fuentes: municipios y coordenadas de la DIVIPOLA (DANE, datos.gov.co); altura aproximada de la cabecera con el modelo de elevación Copernicus DEM (Open-Meteo), redondeada a 10 m; pisos térmicos de la clasificación Caldas-Lang modificada del IDEAM (2025); rangos de temperatura de los peces de la FAO (2014). La temperatura real de cada lugar varía; el IDEAM publica las normales de sus estaciones. Ver también acuaponía por departamento y municipio.